← Blog
İSG

İSG Çalışan Temsilcisi Nedir? Seçimi, Sayısı, Görev ve Hakları

2 Kasım 2026 · 7 dk okuma

Bir İSG dosyasını açtığınızda "çalışan temsilcisi" satırında çoğu zaman bir isim görürsünüz. O kişiye sorulduğunda ise ya temsilci olduğunu hatırlamaz ya da görevinin ne olduğunu bilmez. Seçim tutanağı ya hiç yoktur ya da yıllar önce bir toplantıda doldurulmuş, bu arada temsilci işten ayrılmıştır. Denetimde ilk sorulan belgelerden biri olan bu görevlendirme, kâğıt üzerinde var ama sahada yoktur.

Oysa çalışan temsilcisi, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun en çok yere atıf yapılan rollerinden biridir: risk değerlendirmesinden kurula, ciddi tehlike bildiriminden eğitim planlamasına kadar pek çok süreçte adı geçer. Bu yazıda çalışan temsilcisinin ne olduğunu, kaç kişi seçilmesi gerektiğini, seçim ve atamanın nasıl yapılacağını, temsilcinin görev ve haklarını, eğitimini ve İSG kuruluyla ilişkisini anlatıyoruz.

Çalışan temsilcisi nedir?

6331 sayılı Kanun çalışan temsilcisini, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili çalışmalara katılma, çalışmaları izleme, tedbir alınmasını isteme, tekliflerde bulunma ve benzeri konularda çalışanları temsil etmeye yetkili çalışan olarak tanımlar. Yani temsilci bir uzman değil, çalışanların İSG konusundaki sesidir: sahada gördüğünü yönetime taşır, yönetimin kararlarını sahaya anlatır.

Temsilciyi iki rolden ayırmak gerekir:

  • İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi mesleki olarak İSG hizmeti sunar; belgeleri ve yetkileri vardır.
  • Destek elemanı, asli görevinin yanında önleme, koruma, tahliye, yangınla mücadele, ilk yardım gibi konularda özel olarak görevlendirilmiş, uygun donanım ve eğitime sahip kişidir.

Çalışan temsilcisi ise ne hizmet sunar ne de acil durumda müdahale eder; çalışanları temsil eder. Bu ayrım, görevlendirme yazılarında ve eğitim planlarında karışıklığı önler.

Kaç çalışan temsilcisi seçilmeli? Sayı tablosu

Kanunun 20. maddesi temsilci sayısını işyerindeki çalışan sayısına bağlar:

Çalışan sayısıÇalışan temsilcisi sayısı
2 - 501
51 - 1002
101 - 5003
501 - 10004
1001 - 20005
2001 ve üzeri6

Sayı kadar önemli bir şart daha vardır: işveren, işyerinin farklı bölümlerindeki riskleri ve çalışan sayılarını göz önünde bulundurarak dengeli dağılıma özen göstermelidir. Üç temsilcinin üçü de idari ofisten seçilmiş bir fabrikada üretim hattının sesi kurula ulaşmaz. Vardiyalı işletmelerde temsilcilerin farklı vardiyalardan, çok binalı tesislerde farklı bölümlerden gelmesi bu şartın pratik karşılığıdır.

Birden fazla çalışan temsilcisi varsa, temsilciler kendi aralarında yapacakları seçimle bir baş temsilci belirler.

Seçim mi, atama mı? Görevlendirme adım adım

Kanun önceliği seçime verir: temsilci çalışanlar arasında yapılacak seçimle belirlenir, seçimle belirlenemediği durumda atama yoluyla görevlendirilir. Seçimin ayrıntıları ilgili tebliğde düzenlenmiştir; aşağıdaki akış, uygulamada izlenen genel çerçevedir:

  1. Sayıyı ve dağılımı belirleyin: Güncel personel sayısına göre kaç temsilci gerektiğini ve hangi bölüm ya da vardiyalardan gelmesi gerektiğini netleştirin.
  2. Duyurun: Seçimin amacını, tarihini ve aday olma yolunu bütün çalışanlara yazılı ve görünür biçimde duyurun.
  3. Adayları toplayın: Gönüllü adayları kaydedin; aday çıkmazsa bunu da kayda geçirin.
  4. Seçimi yapın: Oylamayı katılımı kolaylaştıracak şekilde, mümkünse vardiya saatlerine göre planlayın.
  5. Tutanağı düzenleyin: Aday sayısı, oy sonuçları, seçilen temsilciler ve tarih tutanakla tespit edilir. Seçimle belirlenemediyse atamanın gerekçesi yazılır.
  6. Görevlendirme yazısını verin ve duyurun: Temsilciye görevlendirme yazısı verilir, isimler panoda ve dijital kanallarda çalışanlara duyurulur.
  7. Eğitimi planlayın: Temsilcinin özel eğitimi, görevlendirmenin hemen ardından takvime alınır.

Temsilci işten ayrıldığında, bölüm değiştirdiğinde ya da çalışan sayısı bir eşiği aştığında görevlendirme yenilenmelidir. Bu güncellemeyi İSG yıllık çalışma planına bir kontrol satırı olarak eklemek, unutulmasını önler.

İşyerinde yetkili sendika varsa durum farklıdır: Kanuna göre işyeri sendika temsilcileri çalışan temsilcisi olarak da görev yapar.

Çalışan temsilcisinin görev ve hakları

Kanun, temsilcinin rolünü birkaç maddeye dağıtmıştır. Toplu bakınca tablo şöyledir:

KonuKanundaki karşılığıUygulamada anlamı
Öneri ve tedbir istememd. 20Tehlike kaynağının yok edilmesi ya da riskin azaltılması için işverene öneride bulunur, gerekli tedbirin alınmasını ister.
Önceden görüş vermemd. 18İSG profesyonellerinin ve acil durum görevlilerinin belirlenmesi, risk değerlendirmesi ve koruyucu donanım seçimi, çalışanların bilgilendirilmesi ve eğitimin planlanması konularında görüşü önceden alınır.
Bilgiye erişimmd. 16Risk değerlendirmesi, koruyucu ve önleyici tedbirler, ölçüm, analiz, teknik kontrol, kayıt ve raporlara ulaşabilir.
Ciddi ve yakın tehlikemd. 13Çalışanın çalışmaktan kaçınma talebi üzerine verilen karar, çalışana ve çalışan temsilcisine yazılı bildirilir.
Haber almamd. 19Çalışanlar, ciddi ve yakın tehlike ya da koruma tedbirlerindeki eksiklikleri işverene veya çalışan temsilcisine derhal bildirir.
Korunmamd. 18 ve 20Görevi nedeniyle ya da önlemler yetersiz olduğunda yetkili makama başvurduğu için hakları kısıtlanamaz; işveren görevini yapabilmesi için gerekli imkânları sağlar.

Bu tablodan çıkan pratik sonuç şudur: temsilci yalnızca kurul toplantısında oturan bir isim değildir. Risk değerlendirmesi ekibinde yer alır, eğitim planına görüş verir, ramak kala ve tehlike bildirimlerinin sahadaki ilk muhatabıdır.

Temsilcinin eğitimi

Kanunun 17. maddesi bu konuda kısa ve nettir: çalışan temsilcileri özel olarak eğitilir. Temsilci, bütün çalışanların aldığı temel İSG eğitimine ek olarak rolüne özgü bir eğitimden geçmelidir. Bu eğitimin içeriğinde genellikle şu başlıklar yer alır:

  • 6331 sayılı Kanun'da çalışan temsilcisinin görev, yetki ve hakları
  • Risk değerlendirmesi süreci ve temsilcinin bu süreçteki rolü
  • Tehlike, ramak kala ve öneri bildirimlerinin nasıl toplanıp iletileceği
  • İSG kurulunun işleyişi, gündem önerisi ve kararların takibi
  • Çalışanlarla iletişim: geri bildirim toplama ve kararları sahaya anlatma

Eğitimin tarihini, süresini, içeriğini ve katılımcı imzasını kayda geçirin. Temsilci değiştiğinde yeni temsilcinin eğitimini aynı şekilde planlayın; eski temsilcinin eğitim kaydı yeni kişiyi kapsamaz.

Çalışan temsilcisi ve İSG kurulu

Elli ve daha fazla çalışanın bulunduğu ve altı aydan fazla süren sürekli işlerin yapıldığı işyerlerinde işveren İSG kurulu oluşturur. Çalışan temsilcisi bu kurulun doğal üyesidir; birden fazla temsilci varsa kurulda baş temsilci yer alır. Kurulun kimlerden oluştuğunu ve nasıl çalıştığını İSG kurulu rehberimizde ayrıntılı anlattık.

Temsilcinin kuruldaki asıl değeri, gündeme sahadan madde taşımasıdır. Toplantı öncesinde çalışanlardan öneri ve şikâyet toplamak, ramak kala kayıtlarını gözden geçirmek ve önceki toplantının kararlarının sahada uygulanıp uygulanmadığını kontrol etmek, temsilciyi seyirci olmaktan çıkarır. Bu kayıtların sistemli tutulması, ramak kala bildirimlerinin kurula veri olarak gelmesini de sağlar.

Elliden az çalışanı olan ve kurul kurmak zorunda olmayan işyerlerinde de temsilci görevlendirme yükümlülüğü sürer. Bu işyerlerinde temsilci, kurulun yapacağı işin bir kısmını işverenle doğrudan görüşerek yürütür.

En sık yapılan hatalar

  • Kâğıt üzerinde temsilci: Seçim yapılmadan doğrudan atama yapılır ve temsilciye görevinden söz edilmez.
  • Güncellenmeyen görevlendirme: Temsilci işten ayrılır, yerine kimse görevlendirilmez; çalışan sayısı eşiği aşar, temsilci sayısı aynı kalır.
  • Dengesiz dağılım: Bütün temsilciler aynı bölümden ya da aynı vardiyadan gelir.
  • Eğitimsiz temsilci: Temel eğitim yapılmıştır ama temsilcinin özel eğitimi planlanmamıştır.
  • Görüş alınmadan karar: Risk değerlendirmesi, KKD seçimi ya da eğitim planı temsilcinin görüşü alınmadan kesinleşir.

Bu eksiklikler denetimde tek tek tespit edilir ve işverenin yükümlülüklerini yerine getirmediğini gösterir. İşverenin 6331 kapsamındaki diğer yükümlülükleri için 6331 işveren yükümlülükleri yazımıza bakabilirsiniz.

FocusISG ile

FocusISG'nin İSG modülünde organizasyon başlığı altında uzman ve hekim görevlendirmesi, çalışan temsilcisi, İSG kurulu ve toplantı kayıtları birlikte tutulur. İç tetkik kontrol listesinde "çalışan temsilcisi seçildi mi, sayısı yeterli mi?" sorusu yer alır; seçim tutanağı da doküman listesinde izlenir. Böylece temsilcinin kim olduğu, ne zaman görevlendirildiği ve kurul kayıtları aynı panelde görünür. Akışı İSG turunda adım adım inceleyebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Çalışan temsilcisi seçmek zorunlu mu?

Evet. 6331 sayılı Kanun'un 20. maddesi, iki ve daha fazla çalışanı bulunan işyerlerinde işverenin çalışan sayısına göre belirlenen sayıda çalışan temsilcisi görevlendirmesini öngörür. Temsilci önce çalışanlar arasında yapılacak seçimle, seçimle belirlenemezse atama yoluyla görevlendirilir.

Kaç çalışana kaç çalışan temsilcisi düşer?

Kanuna göre 2-50 çalışanda bir, 51-100 çalışanda iki, 101-500 çalışanda üç, 501-1000 çalışanda dört, 1001-2000 çalışanda beş, 2001 ve üzeri çalışanda altı çalışan temsilcisi görevlendirilir. Birden fazla temsilci varsa aralarından seçimle bir baş temsilci belirlenir.

İşyerinde sendika varsa ayrıca çalışan temsilcisi seçilir mi?

İşyerinde yetkili sendika bulunması halinde, Kanun işyeri sendika temsilcilerinin çalışan temsilcisi olarak da görev yapacağını söyler. Bu durumda temsilcinin kim olduğu ve kurulda kimin yer aldığı yazılı olarak kayda geçirilmelidir.

Çalışan temsilcisi görevi nedeniyle işten çıkarılabilir mi?

Kanun, görevlerini yürütmeleri nedeniyle çalışan temsilcilerinin ve destek elemanlarının haklarının kısıtlanamayacağını ve görevlerini yerine getirebilmeleri için işverenin gerekli imkânları sağlayacağını açıkça yazar. Temsilcilik görevi, temsilci aleyhine bir işlemin gerekçesi olamaz.

Çalışan temsilcisi ile destek elemanı aynı kişi olabilir mi?

Kanun ikisini ayrı tanımlar: çalışan temsilcisi çalışanları İSG konularında temsil eder, destek elemanı ise önleme, koruma, tahliye, yangınla mücadele ve ilk yardım gibi işler için özel olarak görevlendirilir. Küçük işyerlerinde aynı kişinin iki görevi birlikte yürütmesi uygulamada görülür; bu durumda iki görevlendirme ayrı ayrı yazılmalı ve iki rolün eğitimi ayrı ayrı planlanmalıdır.

Özetle: çalışan temsilcisi çalışan sayısına göre seçimle belirlenir, dengeli dağıtılır, özel olarak eğitilir, risk değerlendirmesinden kurula kadar sürecin içinde yer alır ve görevi nedeniyle hakları kısıtlanamaz. Görevlendirme her personel değişikliğinde gözden geçirilmelidir.

FOCUSISG İLE UYGULA

FocusISG İSG modülünü incele →